ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΣ, ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ

 

ZAK ΛΕ ΓΚΟΦ (1914-2014)

1910 –  1997

Léon Poliakov ιστορικός που έγραψε εκτενώς για το Ολοκαύτωμα και τον αντισημιτισμό

ΒΗΣΙΓΟΤΘΙΚΗ ΙΣΠΑΝΙΑ (414-711μ.Χ) 

ψαλμός 59 

Στον Στίχο 12 του ψαλμού, ο Δαβίδ λέει μια φράση που προκαλεί εντύπωση: «Μη τους σκοτώσεις, για να μην ξεχάσει ο λαός μου τον νόμο Σου· σκόρπισέ τους με τη δύναμή Σου».

Ο λόγος που ο Δαβίδ ζητά από τον Θεό να μην τους εξολοθρεύσει ακαριαία είναι καθαρά παιδαγωγικός και στρατηγικός, και βασίζεται σε τρία σημεία:

• Να γίνει το πάθημά τους διαρκές μάθημα: Αν οι εχθροί εξαφανίζονταν σε μια στιγμή, ο λαός θα το ξεχνούσε γρήγορα μέσα στην καθημερινότητα. Βλέποντάς τους όμως να περιπλανώνται νικημένοι, ταπεινωμένοι και αδύναμοι («σκορπισμένοι»), ο λαός είχε μπροστά στα μάτια του μια διαρκή υπενθύμιση της δικαιοσύνης του Θεού.
• Η αποφυγή της πνευματικής αμνησίας: Η ανθρώπινη φύση τείνει να ξεχνά τις ευεργεσίες και τις θαυματουργές διασώσεις όταν περάσει ο κίνδυνος. Η σταδιακή και εμφανής πτώση των ασεβών κρατούσε τον λαό σε εγρήγορση.

Λουδοβίκος Θ΄ της Γαλλίας: 1214-1270

καρλομάγνος 742-814 μΧ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΦΡΑΓΚΩΝ 

ΠΑΠΑΣ ΟΥΡΒΑΝΟΣ Β (1042-1099)

Η λέξη όστια προέρχεται από τη λατινική λέξη hostia, η οποία σήμαινει «σφάγιο» ή «θύμα θυσίας

γύρω στο 1260) η Καθολική Εκκλησία δημιούργησε μια μεγάλη γιορτή για να τιμήσει την Όστια (τον άρτο της Θείας Κοινωνίας).

Αυτή η γιορτή ονομάζεται Γιορτή της Αγίας Δωρεάς (Corpus Christi).

Ο Λε Γκοφ τονίζει τρία βασικά πράγματα:

• Οι πιστοί ήθελαν να βλέπουν: Εκείνη την εποχή, οι απλοί άνθρωποι είχαν τεράστια ανάγκη να βλέπουν το σώμα του Χριστού για να νιώθουν ασφαλείς και να πιστεύουν.
• Η Κοινωνία βγήκε στους δρόμους: Αντί η Όστια να μένει κρυμμένη μέσα στην εκκλησία, οι ιερείς την έβαζαν σε μια λαμπερή θήκη και έκαναν μεγάλες λιτανείες στους δρόμους των πόλεων. Όλη η πόλη συμμετείχε σε μια μεγάλη γιορτή.
• Η δύναμη της Εκκλησίας: Με αυτόν τον τρόπο, η Εκκλησία έδειχνε τη δύναμή της. Θύμιζε σε όλους ότι μόνο οι ιερείς είχαν τη θεϊκή δύναμη να μετατρέπουν
• μετατρέπουν το ψωμί σε Σώμα Χριστού.
• Οι κατηγορίες περί «βεβήλωσης της όστιας» από τους Εβραίους στον Μεσαίωνα ήταν κατασκευασμένοι μύθοι (ψευδείς κατηγορίες

1. Η κλοπή ή αγορά: Οι ιστορίες ισχυρίζονταν ότι ένας Εβραίος δωροδοκούσε έναν «κακό» χριστιανό (συχνά μια φτωχή γυναίκα) για να κλέψει μια καθαγιασμένη όστια από την εκκλησία και να του την πουλήσει. 
2. Η «επαναλήψη της Σταύρωσης»: Σύμφωνα με τον μύθο, οι Εβραίοι έπαιρναν την όστια και, επειδή πίστευαν ότι είναι το πραγματικό σώμα του Χριστού, της επιτίθονταν με μαχαίρια, καρφιά, τη χτυπούσαν ή την έβραζαν. Αυτό παρουσιαζόταν ως μια προσπάθεια να «ξανασταυρώσουν» τον Χριστό. 

Ο αποκλεισμός από την ιδιοκτησία και την εργασία της γης

• Ο φεουδαρχικός όρκος: Στο μεσαιωνικό σύστημα, για να κατέχει ή να καλλιεργεί κανείς γη, έπρεπε να δώσει έναν χριστιανικό όρκο πίστης (στην Αγία Τριάδα, σε λείψανα αγίων κ.λπ.) στον τοπικό άρχοντα. Οι Εβραίοι, λόγω της θρησκείας τους, δεν μπορούσαν και δεν επιτρεπόταν να δώσουν τέτοιον όρκο.
• Ο φόβος της εξουσίας επί Χριστιανών: Η Καθολική Εκκλησία απαγόρευε ρητά στους Εβραίους να κατέχουν γη, επειδή η ιδιοκτησία γης σήμαινε ότι θα είχαν υπό την εξουσία τους χριστιανούς δουλοπάροικους ή εργάτες. Η Εκκλησία θεωρούσε απαράδεκτο ένας μη Χριστιανός να εξουσιάζει Χριστιανούς.

2. Ο αποκλεισμός από τα παραδοσιακά επαγγέλματα

• Το μονοπώλιο των Συντεχνιών: Όλα τα επαγγέλματα της εποχής (σιδεράδες, χτίστες, υποδηματοποιοί, έμποροι συγκεκριμένων αγαθών) ελέγχονταν από τις Συντεχνίες (κάτι σαν μεσαιωνικά σωματεία).
• Θρησκευτικός χαρακτήρας των συντεχνιών: Οι συντεχνίες δεν ήταν απλώς επαγγελματικές ενώσεις, αλλά είχαν έντονο θρησκευτικό χαρακτήρα. Είχαν προστάτες αγίους, χρηματοδοτούσαν παρεκκλήσια και απαιτούσαν συμμετοχή σε χριστιανικές τελετές. Οι Εβραίοι αποκλείονταν αυτόματα από τη συμμετοχή σε αυτές, άρα και από την άσκηση των αντίστοιχων επαγγελμάτων.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1.1 Η αναζήτηση του Θεού

 

A ΛΥΚΕΙΟΥ 1.2. ΠΙΣΤΗ ΣΤΟΝ ΤΡΙΑΔΙΚΟ ΘΕΟ

 Σχέδιο Μαθήματος: Πίστη, Αμφιβολία και Ιδεολογία

1. Ταυτότητα Μαθήματος

• Θεματική Ενότητα: Πίστη: Βεβαιότητα, Αμφιβολία και ο κίνδυνος της Ιδεολογικοποίησης.
• Διάρκεια: 90 λεπτά (2 διδακτικές ώρες).
• Υλικό/Πηγές: Βιβλικά αποσπάσματα (Μτ 14:28-33, Μκ 9:23-24, Α' Κορ 13:2, Εβρ 11:1, Λκ 18:9-14), κείμενα Κάλλιστου Ware, Χ. Γιανναρά, Γ. Μαντζαρίδη και ο πίνακας του Lluis Borrassà.

---

2. Διδακτικοί Στόχοι

Στο τέλος του μαθήματος οι μαθητές/-τριες θα πρέπει να είναι σε θέση να:

1. Διακρίνουν τη θρησκευτική πίστη (ως προσωπική σχέση και εμπιστοσύνη) από τη λογική/μαθηματική βεβαιότητα.
2. Αναγνωρίζουν τη συνύπαρξη πίστης και αμφιβολίας ως δυναμική διαδικασία πνευματικής ωρίμανσης.
3. Εντοπίζουν τους κινδύνους μετατροπής της πίστης σε χρησιμοθηρική ιδεολογία (ιδεολογικοποίηση).
4. Συσχετίζουν τα φαινόμενα του Φαρισαϊσμού με την ατομική αυταρέσκεια και την έλλειψη αγάπης.

---

3. Πορεία Διδασκαλίας & Χρονικός Προγραμματισμός

Φάση 1: Αφόρμηση & Ενεργοποίηση (15 λεπτά)

• Δραστηριότητα: Προβολή και παρατήρηση του πίνακα “Saint Pierre marchant sur les eaux” (Lluis Borrassà, 1411-1413) σε συνδυασμό με την ανάγνωση του αποσπάσματος Μτ 14, 28-33.Saint Pierre marchant sur les eaux) του Καταλανού ζωγράφου Lluís Borrassà (φιλοτεχνημένος μεταξύ 1411–1413 για το ρετάμπλ της εκκλησίας Sant Pere στην Terrassa της Ισπανίας) αποτελεί μια εμβληματική απεικόνιση της βιβλικής περικοπής από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο
• 
  
  
  
• Συζήτηση στην τάξη:
  • Τι έκανε τον Πέτρο να βουλιάξει; Ήταν ο άνεμος ή κάτι μέσα του;
  • Πώς συνδέεται η κραυγή «Κύριε, σώσε με!» με την ανθρώπινη αδυναμία;

Φάση 2: Εμβάθυνση – Η Φύση της Πίστης και η Αμφιβολία (25 λεπτά)

• Εργασία με τις Πηγές: Ανάλυση των κειμένων του Εβρ 11, 1 (ορισμός πίστης) και του Κάλλιστου Ware.
• Βασικά ΣημέOrganizer (Πίνακας):

Γεωμετρική / Λογική Βεβαιότητα	Πίστη στο Θεό (Κατά Ware)
• Συμπέρασμα συλλογισμών • Λύση μαθηματικού προβλήματος • Παθητική αποδοχή θεωρίας	• Προσωπική σχέση & εμπιστοσύνη • Βεβαιότητα ότι «κάποιος είναι εκεί» • Ριψοκινδύνευμα και ζωντανή πορεία

• Σημείωση για την αμφιβολία: Η αμφιβολία δεν είναι έλλειψη πίστης, αλλά ένδειξη ότι η πίστη είναι ζωντανή, αναζητά και εξελίσσεται (σύνδεση με το Μκ 9, 23-24: «Πιστεύω, Κύριε! Αλλά βοήθησέ με, γιατί η πίστη μου δεν είναι δυνατή»).

Φάση 3: Κριτική Προσέγγιση – Ιδεολογία, Θρησκεία και Φαρισαϊσμός (35 λεπτά)

• Ομαδική Εργασία (4-5 ατόμων): Διανομή των κειμένων των Χ. Γιανναρά, Γ. Μαντζαρίδη και της Παραβολής του Τελώνη και Φαρισαίου.
• Ερωτήματα προς επεξεργασία από τις ομάδες:
  • Ομάδα Α (Γιανναράς): Πώς η πίστη μετατρέπεται σε «ιδεολόγημα» και χρησιμότητα για το εγώ;
  • Ομάδα Β (Μαντζαρίδης): Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στην ιδεολογία (που ειδωλοποιεί την αμεσότητα) και τη θρησκεία;
  • Ομάδα Γ (Παραβολή): Γιατί ο Φαρισαίος, αν και τηρούσε τον Νόμο, απέτυχε πνευματικά; Πώς συνδέεται η στάση του με το Α' Κορ 13, 2 (πίστη χωρίς αγάπη = μηδέν);
• Ανακοίνωση αποτελεσμάτων: Εκπρόσωποι των ομάδων παρουσιάζουν τις απαντήσεις τους.

Φάση 4: Αναστοχασμός & Αξιολόγηση (15 λεπτά)

• Σύνοψη: Η αυθεντική πίστη απαιτεί έξοδο από το «εγώ», αποδοχή της ανθρώπινης ατέλειας (Τελώνης, Πέτρος) και κυρίως Αγάπη, χωρίς την οποία κάθε γνώση ή θρησκευτική βεβαιότητα είναι «ένα τίποτα».
• Γρήγορη Αξιολόγηση (Exit Ticket): Οι μαθητές καλούνται να γράψουν σε μία πρόταση τη διαφορά μεταξύ του «πιστεύω σε μια ιδέα» και του «εμπιστεύομαι ένα πρόσωπο».

---

4. Εργασία για το σπίτι (Εναλλακτικές επιλογές)

1. Δοκίμιο/Στοχασμός (200 λέξεις): «Μπορεί ένας άνθρωπος που αμφιβάλλει να θεωρείται βαθιά πιστός; Απαντήστε με βάση το κείμενο του Κάλλιστου Ware».
2. Δημιουργική γραφή: Γράψτε έναν σύγχρονο εσωτερικό μονόλογο ενός ανθρώπου που συμπεριφέρεται όπως ο Φαρισαίος της παραβολής στην καθημερινή κοινωνική ή σχολική ζωή.

Θα θέλατε να προσθέσουμε συγκεκριμένες βιωματικές δραστηριότητες (role-playing) για την παραβολή του Τελώνη και Φαρισαίου, ή προτιμάτε να εστιάσουμε περισσότερο στην προετοιμασία φύλλων εργασίας με βάση τα κείμενα των Γιανναρά και Μαντζαρίδη;