Η αφρικανική θρησκευτικότητα μας ενδιαφέρει στο μάθημα των Θρησκευτικών της Β΄ Λυκείου, επειδή μας βοηθά να καταλάβουμε πώς λειτουργεί η πίστη στις πιο αγνές και παραδοσιακές της μορφές, αλλά και πώς οι άνθρωποι σε άλλα μέρη του κόσμου δίνουν νόημα στη ζωή τους
Με απλά λόγια, οι βασικοί λόγοι που τη μελετάμε είναι οι εξής:
Δείχνει μια βαθιά σύνδεση με τη φύση: Οι Αφρικανοί πιστεύουν ότι τα πνεύματα βρίσκονται παντού γύρω μας – στα δέντρα, στα ποτάμια, στα βουνά και στα ζώα. Αυτό μας διδάσκει τον απόλυτο σεβασμό που έχουν για το περιβάλλον.
Η σημασία της οικογένειας και των προγόνων: Η λατρεία των προγόνων είναι κεντρικό κομμάτι. Πιστεύουν ότι οι παππούδες και οι προγιαγιάδες που έχουν φύγει από τη ζωή, συνεχίζουν να προστατεύουν την οικογένεια, να φέρνουν υγεία και να βοηθούν στα δύσκολα. [1, 2]
Η αναζήτηση του Θεού: Αν και πιστεύουν σε πολλά πνεύματα, οι περισσότερες αφρικανικές φυλές αναγνωρίζουν και έναν Υπέρτατο (Δημιουργό) Θεό. Αυτό μας δείχνει ότι η ιδέα ενός μοναδικού Θεού που έφτιαξε τον κόσμο υπάρχει βαθιά ριζωμένη στους ανθρώπους, ακόμα και σε τελείως διαφορετικούς πολιτισμούς.
Η θρησκεία ως τρόπος ζωής: Στην παραδοσιακή Αφρική, η θρησκεία δεν είναι κάτι που θυμούνται μόνο την Κυριακή. Είναι ολόκληρη η καθημερινότητά τους. Κάθε σημαντική στιγμή (η γέννηση, το πέρασμα στην ενηλικίωση, ο γάμος) συνοδεύεται από γιορτές και τελετές (τις λεγόμενες διαβατήριες τελετές).
Η κατανόηση του παγκόσμιου πολιτισμού: Η Αφρική θεωρείται από τις πιο θρήσκες ηπείρους στον κόσμο. Μελετώντας τα αυτόχθονα θρησκεύματά της, μαθαίνουμε να σεβόμαστε τη διαφορετικότητα και να κατανοούμε καλύτερα τις ρίζες πολλών εθίμων, μουσικών (όπως τα μπλουζ και η τζαζ) και παραδόσεων που επηρέασαν όλο τον πλανήτη
1. Μύθοι της Δημιουργίας και Κοσμογονίες
Ο Μύθος του Απομακρυσμένου Θεού (Λαός των Μπούτι - Κονγκό)
«Στην αρχή, ο Θεός (Khonvoum) ζούσε ανάμεσα στους ανθρώπους. Ήταν κοντά τους, τους έδινε τροφή και τους προστάτευε. Όμως, οι άνθρωποι έγιναν άπληστοι και ανυπάκουοι. Άρχισαν να κάνουν θόρυβο και να μην σέβονται τη σιωπή του δάσους. Τότε ο Θεός, απογοητευμένος από την αχαριστία τους, τράβηξε το σκοινί που ένωνε τον ουρανό με τη γη και ανέβηκε ψηλά, εκεί που οι άνθρωποι δεν μπορούν να τον φτάσουν.
Άφησε πίσω του τα πνεύματα του δάσους και τους προγόνους για να προσέχουν τη δικαιοσύνη ανάμεσα στους ζωντανούς. Από τότε, ο άνθρωπος πρέπει να προσπαθήσει πολύ για να ακουστεί η φωνή του στον Ουρανό.»
Η Δημιουργία του Κόσμου (Λαός των Γιορούμπα - Νιγηρία)
«Ο Ύπέρτατος Θεός, ο Olodumare, έστειλε τον θεικό απεσταλμένο Obatala να δημιουργήσει τη στερεά γη πάνω από τα απέραντα νερά. Ο Obatala πήρε μαζί του ένα κέλυφος σαλιγκαριού γεμάτο άμμο, μια κότα με πέντε δάχτυλα και έναν περιστερώνα. Έριξε την άμμο πάνω στο νερό και η κότα άρχισε να τη σκαλίζει και να την απλώνει, δημιουργώντας τις ηπείρους και τα βουνά. Όταν η γη στερεώθηκε, ο Olodumare φύσηξε την ανάσα της ζωής (Emi) στα πλάσματα που είχαν σχηματιστεί, και έτσι γεννήθηκε ο άνθρωπος.»
. Ερωτήσεις Κατανόησης και Δομικής Επεξεργασίας (Text Processing)
Αντιπαραβολή και Σύγκριση: Με βάση τα δύο αποσπάσματα των Μύθων της Δημιουργίας, να συγκρίνετε τον ρόλο του Θεού Khonvoum (Μπούτι) με τον ρόλο του Θεού Olodumare (Γιορούμπα). Ποιος από τους δύο εμπλέκεται πιο ενεργά στα γήινα ζητήματα και με ποιον τρόπο;
Αιτώ-Αποτέλεσμα: Στον μύθο των Μπούτι, ποια συγκεκριμένη ανθρώπινη συμπεριφορά οδήγησε στην απομάκρυνση του Θεού και ποια ήταν η άμεση συνέπεια για τη μετέπειτα επικοινωνία του ανθρώπου με τον Ουρανό;
Λεξιλογική Επεξεργασία: Στον μύθο των Γιορούμπα, εντοπίστε τη λέξη που εκφράζει την έννοια της «ψυχής» ή της «ζωτικής δύναμης». Ποιο φυσικό φαινόμενο ή ανθρώπινη λειτουργία επιστρατεύεται για να περιγράψει τη μετάδοσή της;
Ανάλυση Συμβολισμών: Στον μύθο των Γιορούμπα, η δημιουργία της στερεάς γης γίνεται με τη βοήθεια στοιχείων της φύσης (άμμος, κότα, περιστέρι). Τι συμβολίζει αυτή η σύνδεση της δημιουργίας με τον έμβιο κόσμο της αφρικανικής πανίδας;
2. Αφρικανικές Παροιμίες, Αποφθέγματα και Ύμνοι
Η Φιλοσοφία του Ubuntu (Λαοί Μπαντού - Νότια Αφρική)
«Umuntu ngumuntu ngabantu» (Ο άνθρωπος είναι άνθρωπος μόνο μέσα από τους άλλους ανθρώπους).
Ερμηνεία Φιλοσοφικών Εννοιών: Αναλύστε το απόφθεγμα του Ubuntu («Ο άνθρωπος είναι άνθρωπος μόνο μέσα από τους άλλους ανθρώπους»). Πώς η έννοια αυτή έρχεται σε αντίθεση με τον δυτικό ατομικισμό; Πώς συνδέεται η κοινωνικότητα με την πνευματικότητα σύμφωνα με το κείμενο;
Παροιμίες Σοφίας
Λαός των Ασάντι (Γκάνα):«Η γη δεν είναι δική μας. Είναι ένας δανεισμός που μας έδωσαν οι πρόγονοί μας για να τον παραδώσουμε στα παιδιά μας».
Λαός των Σουαχίλι (Ανατολική Αφρική):«Ο Θεός δημιουργεί τη μήτρα, αλλά ο άνθρωπος δεν μπορεί να δει τι κρύβεται μέσα της».(Δήλωση ταπεινότητας μπροστά στο μυστήριο της ζωής).
Ιστορική Σύγκριση Διαχείρισης Πόρων: Η παροιμία των Ασάντι αναφέρει ότι η γη είναι «δανεισμός από τους προγόνους». Πώς η αντίληψη αυτή για την ιδιοκτησία της γης διαφοροποιείται από τη σύγχρονη καταναλωτική ή καπιταλιστική προσέγγιση της εκμετάλλευσης του περιβάλλοντος;
3. Τελετουργικά Τραγούδια και Προσευχές
Προσευχή στους Προγόνους κατά τη Γέννηση (Λαός των Κικούγιου - Κένυα)
«Ω, μεγάλοι παππούδες και γιαγιάδες, εσείς που κοιμάστε στις ρίζες των ιερών δέντρων, ακούστε τη φωνή μας. Ένα νέο βλαστάρι ήρθε σήμερα στην κοινότητά μας. Σας προσφέρουμε αυτή τη σπονδή (χύσιμο νερού/ποτού στη γη). Καλωσορίστε το παιδί, δώστε του το όνομά σας και προστατέψτε το από το κακό μάτι. Κάντε τα βήματά του σταθερά πάνω στο χώμα που εσείς πατήσατε.»
Ανάλυση Τελετουργικού (Σπονδή): Στην προσευχή των Κικούγιου αναφέρεται η πράξη της «σπονδής» (χύσιμο υγρού στη γη). Γιατί η πράξη αυτή γίνεται προς τα κάτω (στο χώμα) όταν απευθύνεται στους προγόνους, σε αντίθεση με άλλες θρησκείες όπου οι προσευχές κοιτούν προς τον ουρανό;
Ύμνος Προσευχής για Βροχή (Λαός των Ντινκά - Σουδάν)
«Εσύ, Nhialic (Θεέ του Ουρανού), είσαι ο πατέρας μας. Η γη μας είναι στεγνή, τα ζώα μας διψούν και τα παιδιά μας κλαίνε. Δεν σε ξεχάσαμε στις θυσίες μας. Γιατί μας γύρισες την πλάτη; Άνοιξε τους κρουνούς του ουρανού, στείλε τα λευκά σύννεφα. Άφησε τη βροχή να πέσει, για να πρασινίσει το χορτάρι και να ζήσει ο λαός σου. Είμαστε στα χέρια σου.»
Συναισθηματική Φόρτιση και Διαπραγμάτευση: Στον Ύμνο για τη Βροχή των Ντινκά, οι πιστοί ρωτούν τον Θεό: «Γιατί μας γύρισες την πλάτη;». Πώς κρίνετε τον τόνο της προσευχής; Είναι μια σχέση απόλυτου φόβου ή μια σχέση «συμβολαίου» και διαλόγου με το θείον (αναφέροντας μάλιστα ότι «δεν σε ξεχάσαμε στις θυσίες μας»);
Εκείνοι που πέθαναν ποτέ δεν έφυγαν:
Υπάρχουν μέσα στη σκιά
που γίνεται όλο και παχύτερη.
Οι νεκροί δεν είναι κάτω από τη γη:
Υπάρχουν στο δέντρο που θροΐζει,
Υπάρχουν στο δάσος που βογγά.
Υπάρχουν στο νερό που τρέχει,
Υπάρχουν στο νερό που κοιμάται,
Υπάρχουν στην καλύβα, υπάρχουν μέσα στο πλήθος.
Οι νεκροί δεν είναι νεκροί.
Εκείνοι που πέθαναν ποτέ δεν έφυγαν:
Υπάρχουν στο στήθος της γυναίκας,
Υπάρχουν στο παιδί που στριγγλίζει,
Και στο δαυλό που φλέγεται.
Οι νεκροί δεν είναι κάτω απ’ τη γη:
Είναι στη φωτιά που σβήνει.
Είναι στα χόρτα που κλαίνε.
Είναι στους βράχους που θρηνούν.
Είναι στο δάσος, είναι στο σπίτι.
Οι νεκροί δεν είναι νεκροί.
Ninian Smart, The Religious Experience of Mankind, 1980 (1969), σ. 60
Δ2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΓΟΝΟΛΑΤΡΕΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ
Δ3ΤΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΤΕΙ ; ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ Ο ΝΕΚΡΟΣ ΠΡΟΓΟΝΟΣ ΣΤΙΣ ΑΦΡΙΚΑΝΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ;
Δ4 ΣΕ ΤΙ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ Η ΠΡΟΓΟΝΑΛΑΤΡΕΙΑ;
\Δ5 ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΛΑΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥΣ ΑΠΑΝΤΑΤΑΙ Η ΠΡΟΓΟΝΑΛΑΤΡΕΙΑ;
Ο Ναζίμ Χικμέτ ήταν Τούρκος ποιητής και δραματουργός, τα έργα του οποίου μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες. Υπήρξε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Τουρκίας. Πέθανε στη Μόσχα από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 61 ετών. Βικιπαίδεια
«Ορκίζομαι ότι ακόμα και αν απλώσεις το χέρι σου να με σκοτώσεις, εγώ δεν θα απλώσω το χέρι μου να σε σκοτώσω. Φοβάμαι τον Θεό, τον Άρχοντα των Κόσμων». (Αλ Μάιντα 5:27-28)Κοράνι
"Τη μέρα που η δύναμη της αγάπης θα υπερνικήσει την αγάπη της δύναμης, ο κόσμος θα γνωρίσει την ειρήνη. Μαχάτμα Γκάντι Ινδουισμός ........................................................
Πα Οι θησαυροί που κερδίζονται ανέντιμα δεν θα ωφελήσουν, αλλά αυτό που σώζει από τον θάνατο είναι η δικαιοσύνη. Παροιμίες του Σολομώντα. κεφ. 10.2. Ο ανώτερος άνθρωπος σκέφτεται μόνο τη δικαιοσύνη. Ο κατώτερος άνθρωπος σκέφτεται μόνο τα συμφέροντά του. Κομφούκιος, 551-479 π.XΚινέζος διανοητής και κοινωνικός φιλόσοφος
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Προσευχή για την Οικουμένη Ιωάννης Χρυσόστομος, Ἐπιστολὴ ρκα´, Ἀραβίῳ, PG 52, 675. [Μεταγραφή στα νέα ελληνικά, ΕΒΠ.]
Μην παραλείπετε κι εσείς, κύριοί μου, να αναστενάζετε γι’ αυτά [τα δεινά] και να παρακαλείτε τον φιλάνθρωπο Θεό να δώσει λύση στο κοινό ναυάγιο της οικουμένης...
Και δεν πρέπει να παρακαλείτε μόνο για την Κωνσταντινούπολη, αλλά για όλη την οικουμένηO Iωάννης ο Χριστόστομος ήταν επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως. για ποιους ζητά να προσεύχονται οι παραλείπτες της επιστολής του; οικουμένη=υφήλιος, κόσμος Μαύρος Χριστός Γυρεύω έναν ντόπιο ζωγράφο,
για να μου φτιάσει
ένα μαύρο Χριστό.
Να μου ζωγραφίσει
τον Κύριό μου και Πατέρα μου
μ’ έναν όμορφο χιτώνα
σαν κι αυτόν που φοράει ο δικός μου γονιός.
Άκουσε με, Χριστέ μου και Πατέρα μου:
οι λευκοί σε παράστησαν
σαν έναν ωραίο άντρα από τη δική τους φυλή,
οι κόκκινοι Ινδιάνοι
σε ζωγράφισαν ίδιο μαζί τους,
οι κίτρινοι σου δάνεισαν το χρώμα τους.
Θα αρνηθείς τώρα να πάρεις και το δικό μου χρώμα, το μαύρο;Ποια μπορεί να ειναι η προέλευση του ποιητή; ...............................................................................Ποιο αίτημα εκφράζει ο ποιητής;...........................................................................................................Πως νιώθει τον Χριστό; ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
τι βλέπετε; τι σας κάνει εντύπωση; από ποια χώρα μπορεί να προέρχεται η απεικόνιση; τι εκφράζει;
παγκοσμιοποίηση Η παγκοσμιοποίηση αναφέρεται στο φαινόμενο του ανοίγματος των οικονομιών και των συνόρων. Προκύπτει από την αύξηση των εμπορικών συναλλαγών και της κίνησης κεφαλαίων, την κυκλοφορία ατόμων και ιδεών και τη διάδοση πληροφοριών, γνώσεων και τεχνολογιών. διαβάστε το κείμενο Ιδιαιτερότητες και συνέπειες της παγκοσμιοποιήσεως Είναι φανερό ότι η παγκοσμιοποίηση συνδέεται με την εισβολή ενός πολιτισμού, οι δημιουργοί
του οποίου ισχυρίζονται ότι είναι ο καλύτερος. Η σύλληψη, τα κριτήρια και ο τρόπος λειτουργίας του
όλου συστήματος έχουν στηριχθεί στον δυτικό καπιταλισμό, στη λογική μιας ελεύθερης οικονομίας,
της οποίας η δυναμική στηρίζεται στη διαρκή κερδοφορία. Η παγκοσμιοποίηση δεν είναι μόνο οικονομική διαδικασία. Πρόκειται για άμεση ή έμμεση επιβολή ενός συστήματος σκέψεως που αγνοεί ή
και καταστρέφει τις ιδιαιτερότητες των επί μέρους λαών και ανθρώπων και παραμερίζει ή και διαλύει
αξίες όπως η φιλία, η εντιμότητα, η εγκράτεια, προβάλλοντας ένα καταναλωτικό πρότυπο με αδιάκοπη επιδίωξη κέρδους, υπό την επίδραση του οποίου συχνά συνθλίβονται οι ανθρώπινες σχέσεις […].
Αναστάσιος (Γιαννουλάτος), Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας,
Παγκοσμιότητα και Ορθοδοξία, Ακρίτας, Αθήνα, 3
2001, σσ. 246-250.
η έννοια της παγκοσμιοποίησης συνδέεται με τι είδους διεργασίες πρωταρχικά; ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Η παγκοσμιοποίηση έχει επιπτώσεις στους λαούς; θετικές ή αρνητικές για τον συγγραφέα και ποιες; στο βίντεο που ειδες ποια αρνητικά της παγκοσμιοποίησης έιδες;
